Rodzaje okien ze względu na sposób otwierania – przewodnik

Najpopularniejszymi rodzajami okien pod względem otwierania są okna rozwierno-uchylne, rozwierne oraz stałe typu fix. Wybór konkretnego mechanizmu zależy od wielkości pomieszczenia, jego funkcji i wygody domowników. W tym przewodniku wyjaśniamy, jak działają poszczególne typy okien oraz jak odczytywać oznaczenia na rysunkach technicznych.

Jakie są podstawowe rodzaje okien ze względu na sposób otwierania?

Sposób otwierania okien wpływa na bezpieczeństwo użytkowników, komfort wietrzenia i funkcjonalność całego pomieszczenia. Do najbardziej uniwersalnych typów należą okna rozwierno-uchylne oraz okna rozwierne. Właściwie dobrany mechanizm pozwala wygodnie korzystać z przestrzeni, szczególnie tam, gdzie metraż jest ograniczony.

Do najczęściej spotykanych typów okien pod tym względem należą:

• okna stałe (fix),
• okna rozwierne,
• okna uchylne,
• okna rozwierno-uchylne,
• okna przesuwne,
• okna harmonijkowe,
• okna obrotowe,
• okna odstawne.

Poniższa tabela zestawia najważniejsze cechy poszczególnych rozwiązań:

Okna fix i uchylne – kiedy warto je wybrać?

Okna stałe i uchylne sprawdzają się w sytuacjach, w których pełne otwarcie skrzydła bywa zbędne albo po prostu utrudnione. Rozwiązania te często pojawiają się w budynkach o dużej powierzchni przeszkleń oraz w pomieszczeniach o konkretnych wymaganiach bezpieczeństwa.

Okna stałe (fix)

Okna fix to konstrukcje nieotwierane, w których szyba osadzona jest bezpośrednio w ramie lub rzadziej w skrzydle. Nie zapewniają wietrzenia, a ich mycie od zewnątrz wymaga dostępu z zewnątrz budynku.

Mimo tych ograniczeń cieszą się coraz większą popularnością, ponieważ pozwalają tworzyć wyjątkowo duże przeszklenia. Przy takiej samej wielkości całej konstrukcji w oknie stałym można zamontować większą szybę niż w modelu rozwiernym czy uchylnym, dzięki czemu wnętrze staje się jaśniejsze.

Okna typu fix są też stabilniejsze statycznie, zapewniają lepsze parametry cieplne i nie wymagają sezonowej regulacji okuć. Najczęściej montuje się je na parterze, a na wyższych kondygnacjach trzeba liczyć się z koniecznością mycia przez specjalistów. Warto łączyć je z oknami otwieranymi lub wentylacją mechaniczną.

Okna uchylne

Okno uchylne otwiera się wyłącznie w górnej części skrzydła, tworząc wąską szczelinę wentylacyjną. Klamka bywa umieszczona w górnej części skrzydła, ale może też znajdować się po lewej lub prawej stronie.

Ten typ okien sprawdza się w miejscach o ograniczonej przestrzeni, a także tam, gdzie priorytetem jest bezpieczeństwo – w przedszkolach, żłobkach, szkołach i szpitalach. W pokoju dziecięcym uchył minimalizuje ryzyko wypadnięcia, a jednocześnie umożliwia wymianę powietrza.

Dodatkową zaletą okien uchylnych jest to, że podczas wietrzenia nie trzeba zdejmować przedmiotów z parapetu. Rośliny, książki i dekoracje mogą pozostać na swoim miejscu.

Okna odchylne

Okna odchylne działają podobnie do uchylnych, ale otwierają się od dołu na zewnątrz. Dzięki temu wentylacja jest możliwa także podczas deszczu, co bywa przydatne w budynkach użyteczności publicznej i obiektach przemysłowych.

Okna rozwierne i rozwierno-uchylne – na co zwrócić uwagę?

W budynkach mieszkalnych największe znaczenie mają okna rozwierne oraz rozwierno-uchylne. To one decydują o codziennej wygodzie wietrzenia i utrzymaniu szyb w czystości.

Okna rozwierne

Okna rozwierne otwierają się podobnie jak drzwi – po przekręceniu klamki skrzydło przyciąga się do środka lub odpycha na zewnątrz. W Polsce standardem są okna rozwierane do wewnątrz, natomiast modele otwierane na zewnątrz bywają nazywane oknami skandynawskimi.

Ten rodzaj okien wybiera się najczęściej do pomieszczeń gospodarczych, piwnic, strychów i kotłowni, a także do punktów usługowych z okienkami podawczymi. Sprawdza się tam, gdzie liczy się prosta i trwała konstrukcja.

Okna rozwierno-uchylne

Okna rozwierno-uchylne łączą dwie funkcje – pełne otwarcie na oścież oraz uchylenie od góry. Dzięki temu można szybko przewietrzyć pomieszczenie albo delikatnie dopuścić powietrze bez otwierania całego skrzydła.

Okna rozwierno-uchylne łączą pełne otwarcie na oścież z funkcją uchylenia od góry, dlatego sprawdzają się niemal w każdym pomieszczeniu – od kuchni po sypialnię.

W wielu modelach stosowana jest funkcja uchyłu jako pierwszej pozycji po przekręceniu klamki, co bywa nazywane trybem „tilt first”. Pełne otwarcie można wtedy dodatkowo zabezpieczyć kluczykiem, dzięki czemu tylko upoważnione osoby całkowicie otworzą okno.

To rozwiązanie sprawdza się w domach prywatnych, biurach, przedszkolach i domach opieki. Połączenie uchyłu i rozwierania daje dużą swobodę użytkowania, a przy tym ułatwia mycie szyb od wewnątrz.

Okna przesuwne, obrotowe i odstawne – charakterystyka

W miejscach, w których klasyczne skrzydło zajmowałoby zbyt dużo miejsca, warto rozważyć mniej typowe mechanizmy. Dotyczy to przede wszystkim dużych przeszkleń tarasowych oraz pomieszczeń o nietypowym układzie.

Okna przesuwne PSK i HST

Okna przesuwne sprawdzają się jako drzwi tarasowe i balkonowe. W systemie PSK po obrocie klamki o 90 stopni skrzydło ustawia się w pozycji przesuwnej, a kolejny obrót w górę umożliwia uchył. Skrzydło uchyla się po pociągnięciu klamki do siebie.

W systemie HST po przekręceniu klamki o 180 stopni skrzydło podnosi się na wózkach, co pozwala na swobodne przesuwanie. Kolejne przekręcenie klamki opuszcza skrzydło i umożliwia ustalenie szerokości przejścia. Pozycję mikrowentylacji uzyskuje się, umieszczając skrzydło około 10 mm przed całkowitym zamknięciem.

Drzwi HST mogą osiągać wymiary nawet 6000 na 2700 mm w wersji białej oraz 6000 na 2500 mm w wersji kolorowej. PSK ma zwykle mniejszą maksymalną szerokość – do 3300 mm. Dużą zaletą HST jest zerowy próg, który ułatwia poruszanie się między wnętrzem a tarasem.

Okna obrotowe

Okna obrotowe mają skrzydło obracające się wokół poziomej osi – do wewnątrz lub na zewnątrz. Taki mechanizm umożliwia wietrzenie dwustrumieniowe, w którym ciepłe powietrze uchodzi górą, a świeże napływa dołem.

W Polsce okna obrotowe występują głównie jako świetliki i okna dachowe. W Skandynawii bywają stosowane także w ścianach, często w wersji drewnianej. Ich mocną stroną jest łatwy dostęp do obu stron szyby podczas mycia.

Okna odstawne

Mechanizm odstawny polega na równomiernym odsunięciu całego skrzydła od ościeżnicy na odległość od 6 do 8 mm. Okno sprawia wtedy wrażenie zamkniętego, ale na całym obwodzie powstaje szczelina wentylacyjna.

To rozwiązanie zapewnia wymianę powietrza przy jednoczesnej ochronie przed hałasem, deszczem, silnym wiatrem i owadami. Okna odstawne często łączy się z funkcją rozwierno-uchylną, co daje dodatkowe możliwości wietrzenia.

Kierunek otwierania i oznaczenia techniczne – jak je rozumieć?

Kierunek otwierania skrzydła ma duży wpływ na aranżację wnętrza i wygodę codziennego użytkowania. Pominięcie tego szczegółu może sprawić, że otwarte okno koliduje z meblami lub ogranicza przestrzeń roboczą.

Okno prawe czy lewe?

Kierunek otwierania określa się na podstawie położenia zawiasów. Jeżeli przy patrzeniu od wewnątrz zawiasy znajdują się po prawej stronie, mamy do czynienia z oknem prawym. Gdy zawiasy są po lewej, okno jest lewe.

W kuchni okno otwierane w stronę przeciwną do blatów bywa wygodniejsze podczas gotowania. W innych pomieszczeniach kierunek warto dopasować do ustawienia mebli oraz indywidualnych przyzwyczajeń domowników.

Oznaczenia na rysunkach według normy PN-EN 12519

Graficzne oznaczenia sposobów i kierunków otwierania okien określa norma PN-EN 12519:2007. Rysunki w ofertach najczęściej pokazują okno od wewnątrz, a symbol na szybie wskazuje miejsce otwierania – wierzchołek trójkąta pokazuje stronę, po której skrzydło się uchyla lub otwiera.

W opisach technicznych można spotkać oznaczenia takie jak 1-SK dla okna jednoskrzydłowego, URL dla okna uchylno-rozwiernego lewego oraz URP dla uchylno-rozwiernego prawego. Osobno podaje się także OL (okno lewe) i OP (okno prawe). Przy oknach nieotwieranych typu fix pole rysunku bywa puste lub oznaczone krzyżykami.

W oknach dwuskrzydłowych każde skrzydło opisuje się niezależnie, na przykład jedno jako rozwierne lewe, a drugie jako uchylno-rozwierne prawe. Umiejętność odczytania tych symboli ułatwia rozmowę ze sprzedawcą i pozwala uniknąć pomyłek przy zamówieniu.